عید الزهرا و عمرکشان و اعتبار و اثرگزاری این مراسم

سخنرانی در مورد عید الزهرا و عمرکشان و اعتبار و اثرگزاری این مراسم توسط آقای بهرام محسنی نسب در هیئت نبی اکرم (ص) در تاریخ ۹۷/۰۹/۰۲

 

 

دانلود فایل صوتی

 

نکات مهم مطالب بیان شده:

  • عُمرکُشان یا در ادبیات مذهبی شیعه، عید الزهرا، فَرحَهالزهراء، روز رُفع‌القلم ‏‎(به معنی برداشته شدن قلم‎)‎، غدیر دوم، مراسمی است که برخی از شیعیان‎ ‎در تاریخ نهم ربیع‌الاول‎ ‎برگزار می‌کنند.
  • ‎هدف برگزارکنندگان این مراسم شادمانی به دو دلیل است: (۱) آغاز امامت امام دوازدهم شیعیان‎ ‎و (۲) باور آنان به کشته‌شدن عمربن خطاب‎ ‎در چنین روزیست اما ‏این در حالیست که عمربن خطاب‎ ‎در تاریخ دیگری ترور و کشته شده است و در این تاریخ عمر بن سعد‎ ‎کشته شده است.
  • ‎این مراسم حداقل از قرن هفتم هجری وجود داشته و در ‏زمان صفویان‎ ‎رایج بوده‌است.
  • برخی محققان بر این باورند که مراسم عمرکشان در حقیقت تحوّل یافته مراسم‎ «مغ‌کشی» ‎در ایران باستان است. ‎عمرکشان را نوعی نمایش شاد ایرانی که پس از ممنوعیت ‏نمایش مغ‌کشی‎ ‎رواج یافت؛ بیان می‌کنند.
  • برپایی و شرکت برخی شیعیان در این مراسم با نیت سال روز مرگ عمر بن خطاب‎ ‎صورت می‌گیرد، این در حالی است که بنا بر نقل قول طبری، بلاذری، یعقوبی، مسعودی، ابن اعثم ‏کوفی‎ ‎و شیخ مفید، ‎عمر در ۲۶‏‎ ‎ذیحجه‎ ‎ترور شد و سه روز بعد‎ (۲۹ ‎ذیحجه) ‎درگذشت و این مراسم در واقع با ۷۰ روز تاخیر برگزار می‌شود.
  • ‎به گفته سید حسن مصطفوی، ۹‏‎ ‎ربیع‌الاول‎ ‎در واقع سالروز قتل عمر سعد، قاتل حسین بن علی، به فرمان مختار ثقفی‎ ‎است که توسط عوام با خلیفه دوم اشتباه گرفته شده‌است.
  • علامه مجلسی‎ ‎در این رابطه در کتاب بحارالانوار‎ ‎نقل قولی از شیخ مفید‎ ‎از کتاب مسار الشیعه‎ ‎آورده که شیخ تأکید می‌کند اعتقاد اجتماع شیعه به کشته‌شدن عمر در نهم ربیع‌الاول صحیح نیست. بررسی ‏گزارش‌های روحانیونی مانند شیخ مفید و ابن ادریس حلی‎ ‎مؤید تاریخ ذی‌الحجه است.
  • رفع قلم: برگزارکنندگان این مراسم که باور به کشته‌شدن عمر در چنین روزی دارند به منظور تبری‎ ‎از دشمنان اهل بیت‎ ‎و تولی‎ ‎به اهل بیت آداب خاصی برای این روز قائل شده‌اند. این آداب تنها بر یک حدیث از ‏معصومین شیعیان تکیه دارد. در این حدیث توسط حذیفه بن یمان‎ ‎از قول پیامبر اسلام‎ ‎آمده‌ است که خداوند بر او وحی کرده که امروز را عید قرار داده و به کرام الکاتبین‎ ‎امر کرده که تا ۳ روز گناهان همه ‏مردم را از قلم بیندازند.
  • این حدیث خبر واحدی است که در میان کتب روایی قرن ششم به بعد دیده‌ می‌شود و نام راویان آن در هیچ‌یک از کتاب‌های رجالی‎ ‎و سند هیچ حدیث دیگری نیامده‌است. ‎این روایت ‏جواز ارتکاب به گناهان در چنین روزی را می‌دهد و از نظر قواعد حدیثی در پایین‌ترین درجه اعتبار قرار دارد.
  • ممنوعیت برگزاری: برگزاری این مراسم در زمان رهبری سید روح‌الله خمینی‎ ‎ممنوع شد و علی‌اکبر محتشمی‌پور‎ ‎وزیر کشور وقت به شدت با برگزارکنندگان این مراسم مقابله کرد. علت این کار جلوگیری از اختلافات شیعیان و ‏سنیان است. ‎اما با وجود این ممنوعیت این مراسم هنوز هم بطور مخفیانه و بیشتر توسط مقلدین سید صادق شیرازی‎ ‎برگزار می‌شود.
  • در سال ۱۳۸۶ آرامگاه ابولؤلؤ‎ ‎در کاشان به دلیل برگزاری چنین ‏مراسمی برای همیشه تعطیل شد‎.‎
  • امروزه بسیاری از مسلمانان و حتی شیعیان برگزاری این آیین را نادرست و موجب اختلاف‌افکنی میان مذاهب اسلامی ‏می‌دانند چون شیعیان، اهل سنت را برادر دینی خود می‌دانند. ‎برخی نیز آن را به عنوان اهانت به مذهب در نظر می‌گیرند و ممنوعیت برگزاری آن را مخالف آزادی مذهبی نمی‌دانند.
  • تجربه نشان داده که هیچگاه دشنام گفتن به مقدسات دیگران موجب هدایت گمراهان نمی‌شود بلکه برعکس آنان را به لجاجت و مقابله به مثل وادار می کند از این رو اهل بیت(ع) به شیعیان یادآور می شدند که خداوند از دشنام گفتن حتی نسبت به بت‌های مشرکان نهی فرموده است. خداوند می فرماید « به معبود کسانى که غیر خدا را مى‏خوانند دشنام ندهید، مبادا آنها(نیز) از روى(ظلم و) جهل، خدا را دشنام دهند » (أنعام/۱۰۸) بنابراین پرهیز از دشنام یک اصل قرآنی و اسلامی است.
  • کتاب «نهم ربیع، خسارت‌ها و جهالت‌ها» مهمترین کتاب در این زمینه در همین راستا و برای پاسخ به شبهات حول مجالس انحرافی معروف به «عید الزهرا» و «عمر کشون» است. این کتاب که نوشته «مهدی مسائلی» است با عنوان زیرین «آسیب‌شناسی انسجام شناسی» توسط انتشارات وثوق منتشر شد.
  • در این کتاب عنوان شده که اساسا قتل خلیفه دوم روز ۹ ربیع الاول نبوده است بلکه بر اساس اعلام اکثر علمای شیعه و مورخان سنی و شیعه تاریخ قتل خلیفه دوم ۲۶ یا ۲۷ دی‌الحجه سال ۲۳ هجری بوده است و روز ۹ ربیع الاول روز کشته شدن عمر بن سعد به دست مختار ثقفی است که در آن سال‌ها جشن‌هایی به این زمینه گرفته می‌شده که بعدها به دلیل هم اسم بودن عمر بن سعد با خلیفه دوم به این نام یعنی «عمر کشون» مشهور شده است.
  • آن چه موجب نگرانی است انجام اعمال و گفتار خلاف شرعی است که در بعضی از این مجالس صورت می‌گیرد و از ساحت فرد مسلمان و شیعه اهل‌بیت(ع) به دور است و آن چه بر این نگرانی می‌افزاید وجهه شرعی دادن بعضی افراد به این اعمال خلاف شرع است که با بهانه «رفع القلم» و… انجام می‌گیرد.
  • متأسفانه در سالهای اخیر و با امکانات جدیدی هم که به وجود آمده، امکان ضبط تصاویر یا صوت این مجالس برای شرکت کنندگان در آن به سهولت وجود دارد که در بعضی موارد این فیلم ها و صوت‌ها به کشورهای مجاورمان که شیعیان و اهل تسنن در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند زندگی می کنند نفوذ یافته و باعث ایجاد فتنه و ریختن خون پاک شیعیان آن منطقه گردیده است.
  • برخی شیعیان با استناد به یک روایت معتقدند در این روز هر حرفی را می‌توان زد و همه گونه شادی مجاز است. برگزاری چنین مراسمی در ایران ممنوع است، و مراجع تقلید‎ ‎مختلف در مورد این دیدگاه ‏عامیانه موضع گرفته‌اند‎:

آیت‌الله خامنه‌ای در پاسخ به این استفتا می‌نویسند: هرگونه گفتار یا کردار و رفتارى که در زمان حاضر سوژه و بهانه به دست دشمن بدهد و یا موجب اختلاف و تفرقه بین مسلمین شود شرعاً حرام اکید است.

آیت‌الله نوری همدانی: چیزی به عنوان رفع قلم در روز به خصوصی نداریم و مسلمانان باید از تفرقه بپرهیزند و از هر چیزی که موجب وهن مذهب می باشد جداً اجتناب نمایند.

محمدحسین کاشف‌الغطاء‎ ‎با سخنرانی در حرم علی بن ابی‌طالب، این مراسم را در نجف‎ ‎متوقف کرد.‎

آیهالله ناصر مکارم شیرازی‎ ‎نیز در مورد این مراسم در استفتاءات‎ ‎خود نوشته است‎:

اوّلًا: روایتی با عنوان رفع قلم در آن ایّام مخصوص، در منابع معتبر نداریم. روایت مزبور از نظر سند اعتباری ندارد‎.

ثانیاً: بر فرض، چنین چیزی باشد (که نیست) مخالف کتاب خدا و سنّت است، و چنین روایتی قابل پذیرفتن نیست، و حرام و گناه در هیچ زمانی مجاز نیست، و نباید به نام مقدّس اهل بیت (علیهم السلام) مجالس ‏مشتمل بر گناه تشکیل داد. ‎رفع قلم مخصوص به کودکان نابالغ و دیوانه‌ها و حالت خواب است، و معاذ الله که ائمه معصومین (علیهم السلام) اجازه ارتکاب گناه به افراد در این ایّام یا غیر این ایّام داده باشند؛ و ‏بر فرض اعتبار، معنای حدیث این است که اگر کسی لغزشی از او سر زد خداوند او را می‌بخشد، نه این که عمداً آلوده گناه شود‎.

ثالثاً: تولّی دوستان اهل بیت عصمت (علیهم السلام) و تبرّی از دشمنان آنها، جزء ارکان مذهب ماست؛ لکن تولّی و تبرّی راه‌های صحیحی دارد، نه این راه‌های خلاف، و نباید کاری کرد که شکاف در صفوف ‏مسلمین بیفتد.‎

آیهالله میرزا جواد تبریزی‎ ‎هم در مورد این روایت معتقد است: «روایت مزبور صحیح نیست و فرقی بین ایام نیست و معصیت، معصیت است.‎

آیهالله صافی گلپایگانی ‎نیز در مورد پایکوبی و رقص در روز ۹ ربیع معتقد است: این روز «با سایر ایّام در این جهت فرقی ندارد و مورد رفع القلم نیست»

در کتاب «در محضر حضرت آیت الله العظمی بهجت» ، نوشته محمدحسین رخشاد آیت‌الله بهجت(ره) نیز درباره برگزاری مجالس به مناسبت حضرت زهرا (س)(عیدالزهراء ) توصیه می‌فرمودند که به بیان فضایل اهل بیت(ع) به‌ویژه حضرت زهرا(س) و بیان حدیث ثقلین پرداخته شود. به فرموده ایشان شیوه مرحوم آیت الله بروجردی(ره) نیز همین بوده است یعنی بیان مشترکات میان شیعه و اهل تسنن و ترک مطاعن و مثالب یا لعن و سب آشکار.

آیت الله بهجت(ره) درباره برخی از رفتارها به نام عیدالزهرا نیز می‌گوید: چه بسا … این کارها موجب اذیت و آزار و یا قتل شیعیانی که در بلاد و کشورهای دیگر در اقلیت هستند گردد در این صورت اگر یک قطره خون از آنها ریخته شود ما مسبب آن و یا شریک جرم خواهیم بود.

آیت‌الله جاودان فرمودند: شیعه‌ها را سر می‌بریدند، ثوابش باشد برای آن سخنران و آنها که تشویقش کردند.

 

پیری مومن

– عِدَّهٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْمُغِیرَهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ‏ إِذَا بَلَغَ الْمُؤْمِنُ‏ أَرْبَعِینَ‏ سَنَهً آمَنَهُ اللَّهُ مِنَ الْأَدْوَاءِ الثَّلَاثَهِ الْبَرَصِ وَ الْجُذَامِ وَ الْجُنُونِ فَإِذَا بَلَغَ الْخَمْسِینَ خَفَّفَ‏ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حِسَابَهُ فَإِذَا بَلَغَ سِتِّینَ سَنَهً رَزَقَهُ اللَّهُ الْإِنَابَهَ فَإِذَا بَلَغَ السَّبْعِینَ أَحَبَّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ فَإِذَا بَلَغَ الثَّمَانِینَ أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِإِثْبَاتِ حَسَنَاتِهِ وَ إِلْقَاءِ سَیِّئَاتِهِ فَإِذَا بَلَغَ التِّسْعِینَ غَفَرَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ کُتِبَ أَسِیرَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ وَ فِی رِوَایَهٍ أُخْرَى فَإِذَا بَلَغَ الْمِائَهَ فَذَلِکَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.

على بن مغیره گوید شنیدم امام صادق (ع) فرمودند: هر گاه مؤمنى بچهل سالگى رسید خدایش از سه درد ایمن سازد پیسى و خوره و دیوانگى و هر گاه پنجاه ساله شد خدا عز و جل حسابش را سبک کند و هر گاه شصت ساله شد خدا باو توبه و بازگشت روزى کند و هر گاه هفتاد سالش شد اهل آسمان‌ها او را دوست دارند و هر گاه هشتاد ساله شد خدا عز و جل فرماید حسناتش را بنویسند و گناهانش را محو کنند و هر گاه بنود سال رسید خدا تبارک و تعالى آنچه گناه کرده و میکند مى‌آمرزد و او را اسیر خدا در زمین بنویسد و در روایت دیگر است که چون بصد سال رسد بعمر نهائى رسیده که از آن بأرذل العمر تعبیر شده است.

الکافی (ط – الإسلامیه)، ج‏ ۸، ص ۱۰۷، ح ۸۳

 

عظمت امام علی (ع)

قَالَ عَلِیّ (ع): أَشَدُّ النَّاسِ عَمًى مَنْ عَمِیَ عَنْ حُبِّنَا وَ فَضْلِنَا وَ نَاصَبَنَا الْعَدَاوَهَ بِلَا ذَنْبٍ سَبَقَ مِنَّا إِلَیْهِ إِلَّا أَنَّا دَعَوْنَاهُ إِلَى الْحَقِّ وَ دَعَاهُ سِوَانَا إِلَى الْفِتْنَهِ وَ الدُّنْیَا فَآثَرُوهَا وَ نَصَبُوا الْعَدَاوَهَ لَنَا.

کورترین مردم کسى است که از محبت و برترى ما کور گردد و بر ما دشمنى خود را آشکار کرده است،بدون این که گناهى از ما سرزده باشد،جز این که ما او را به حق خوانده ایم و غیر ما او را به فتنه و دنیا خوانده اند پس او دنیا را برگزیده و دشمنى ما را پیشه کرده است.

تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۱۱۷، ح ۲۰۳۵

 

عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَحْیَا حَیَاهً تُشْبِهُ حَیَاهَ الْأَنْبِیَاءِ وَ یَمُوتَ مِیتَهً تُشْبِهُ مِیتَهَ الشُّهَدَاءِ وَ یَسْکُنَ الْجِنَانَ الَّتِی غَرَسَهَا الرَّحْمَنُ فَلْیَتَوَلَّ عَلِیّاً وَ لْیُوَالِ وَلِیَّهُ وَ لْیَقْتَدِ بِالْأَئِمَّهِ مِنْ بَعْدِهِ فَإِنَّهُمْ عِتْرَتِی خُلِقُوا مِنْ طِینَتِی- اللَّهُمَّ ارْزُقْهُمْ فَهْمِی‏ وَ عِلْمِی وَ وَیْلٌ لِلْمُخَالِفِینَ لَهُمْ مِنْ أُمَّتِی اللَّهُمَّ لَا تُنِلْهُمْ شَفَاعَتِی.

امام باقر علیه السلام فرماید: رسول خدا (صلّى الله علیه و آله) فرمود: هر که خواهد مانند پیغمبران زندگى کند و مانند شهیدان بمیرد و در بهشتى که خداى رحمان کاشته ساکن شود، باید از على پیروى کند و با دوست او دوستى کند و به امامان پس از وى اقتدا کند: زیرا ایشان عترت منند و از طینت من آفریده شده‌اند. خدایا فهم و علم مرا بایشان روزى کن، واى بر آنها که از امت من مخالف ایشان باشند خدایا شفاعت مرا بآنها مرسان.

الکافی (ط – الإسلامیه)، ج‏ ۱، ص ۲۰۸، ح ۳

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *